Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt

De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt veranderen continu. De coronapandemie en bijbehorende lockdowns hebben grote gevolgen gehad voor de arbeidsmarkt, ook al was dat in eerste instantie niet meteen te zien in 2020. Dat komt doordat de arbeidsmarkt meestal met enige vertraging reageert op schokken. Toch nam het aantal banen in 2020 af en naar verwachting zet deze ontwikkeling zich nog door in 2021. Zo ligt het aantal banen van nu iets boven het niveau van het eerste kwartaal van 2019 en er wordt verwacht dat dit nog verder gaat dalen naar het aantal banen als in 2018.

Vacatures

Eind december 2020 stonden er ruim 210 duizend vacatures open, dat zijn er 6 duizend minder dan in het derde kwartaal. Het openstaande aantal vacatures is in de afgelopen vier kwartalen in totaal met 76 duizend afgenomen. De meeste openstaande vacatures waren in de sectoren handel, zorg en zakelijke dienstverlening. Deze drie bedrijfstakken zijn goed voor ruim de helft van alle openstaande vacatures (111 duizend).

Wat ook opvalt uit de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt is dat er minder nieuwe vacatures zijn en dat de vacaturegraad afneemt. Gemiddeld ontstonden in 2020 254 duizend vacatures per kwartaal. In 2019 was dit gemiddelde 315 duizend. De vacaturegraad nam in het vierde kwartaal van 2020 af tot 25. Dat wil zeggen dat er 25 vacatures zijn per duizend banen van werknemers. Dat is aanzienlijk minder dan de vacaturegraad van 34 in 2019, wat de hoogste stand ooit was.

Gewerkte uren (stijgen of dalen)

Het effect van het coronavirus is eerder te merken aan de ontwikkeling van het aantal gewerkte uren dan aan die van het aantal banen. In de getroffen sectoren worden minder uren gewerkt, o.a. vanwege de coronamaatregelen om verspreiding van het virus tegen te gaan. In 2020 nam het aantal gewerkte uren met 3,8% af. In 2021 volgt er echter wel weer een toename van 1,8%. Deze toename in het aantal gewerkte uren is het gevolg van de toename van de productie. Echter, deze stijging is nog niet voldoende om het verlies volledig te herstellen. Bij sectoren als de horeca, uitzendbureaus en cultuur, sport en recreatie was vooral een sterke daling in het aantal uren zichtbaar in 2020. Dit neemt naar verwachting in 2021 pas weer toe als de contactbeperkende maatregelen geleidelijk opgeheven worden.

Werkloosheid

Wat opvalt is dat de werkloosheid ten opzichte van het derde kwartaal van 2020 is gedaald. In het vierde kwartaal is het aantal zelfs met 35 duizend gedaald. In totaal waren er toen 384 duizend mensen werkloos, dat is 4,1% van de beroepsbevolking. Het aantal langdurige werklozen, die al een jaar of langer op zoek zijn naar werk, bedroeg 90 duizend in het vierde kwartaal van 2020. Dat is evenveel als in 2019.